Arz Şoku Nedeniyle Küresel Servetin Yeniden Dağılımı. Kısa vadeli piyasa tepkileri ile yıllarca süren yapısal değişimler arasında ayrım yapmak önemlidir: 1973’te (OPEC) ve 1979’da (İran) görülenlere benzer bir arz şokuna tanık oluyoruz. Bu, tüketicilerden ve ithalatçılardan üreticilere doğru akan zorunlu bir vergi gibi davranıyor.
Batı (özellikle ABD) ve Atlantik bölgesi göreceli olarak güç kazanırken, Avrasya (Avrupa, Japonya, Çin) Hürmüz Boğazı’na olan coğrafi bağımlılığı nedeniyle zemin kaybediyor. Kim kazanıyor? Kazananlar, moleküllerinin (petrol/gaz) Hürmüz Boğazı gibi denizcilik darboğazlarından geçmek zorunda kalmayanlardır. ABD LNG ihracatçıları. “21. yüzyılın altınına” sahipler.
Ana rakipleri Katar’ın engellenmesi nedeniyle yapısal fiyat primleri elde ediyorlar. Brezilya… Atlantik’teki üretim fiziksel olarak güvende. Brezilya’dan gelen her varil petrol, taşıma riski sıfır olduğu için dünya pazarı için Basra Körfezi’nden gelen bir varilden daha değerlidir. Kazananlar ABD gübre üreticileridir. Yerli gaz kullandıkları için, gübrelerin dünya pazar fiyatları hızla yükselirken maliyetleri sabit kalmaktadır. Üre formunda “donmuş ucuz gaz”ı dünya pazar fiyatlarından satıyorlar. ABD kimya sektörü de bundan faydalanıyor:
Ucuz ABD kaya gazından elde edilen etileni kullanıyorlar. Avrupa’daki rakipler yüksek enerji maliyetleri nedeniyle kapanırken, ABD tesisleri, ucuz ithalata uygulanan ek ABD gümrük vergileriyle korunarak rekor kar marjlarına ulaşıyor. Yapısal kazanan ise nükleer enerji (uranyum). Kriz, “ucuz, her zaman mevcut gaz” dönemini sona erdiriyor. Japonya reaktörlerini yeniden çalıştırmayı hızlandırıyor.
Almanya, nükleer enerjiden vazgeçme kararını haklı çıkarmak için büyük bir baskıyla karşı karşıya. Uranyum madenleri ve SMR (Küçük Modüler Reaktör) geliştiricileri, niş bir pazardan ulusal güvenlik stratejilerinin merkezine doğru ilerliyor. Peki, kaybeden kim? Avrupa ve Japonya’daki ağır sanayi (çelik, alüminyum ve cam) enerji yoğun ve çok düşük kar marjlarına sahip. Enerji maliyetlerinin iki katına çıkması oyunun kurallarını değiştirecek. Üretimin enerjinin güvenli ve ucuz olduğu yerlere (ABD, boru hatlarına sahip Körfez ülkeleri) kaymasıyla gerçek zamanlı olarak sanayisizleşmeye tanık oluyoruz.
Havayolları da kaybedenler arasında: tuzağa düşmüş durumdalar. Yüksek yakıt maliyetleri, enflasyon nedeniyle reel ücretleri düşen müşterileri etkiliyor. Özellikle Avrupa havayolları ağır darbe alıyor. ABD otomobil üreticileri, özellikle de kamyonetlere odaklananlar, aynı zamanda kaybediyor. Yakıt fiyatları sürekli yüksek kalırsa, ağır içten yanmalı motorlu araçların (örneğin Ford F-Serisi) pazarı çökecek.
Bu, elektrikli araçlara (EV’ler) geçişi büyük ölçüde hızlandıracak. Çok yavaş kalanlar pazar paylarını kalıcı olarak kaybedecekler. ABD, enerji krizinde net kazanan konumunda. Sermaye güvenli limana kaçarken ABD doları değer kazanıyor. ABD şirketleri, Asya veya Avrupa rakiplerine göre daha düşük girdi maliyetleriyle üretim yapıyor.
